Cân bằng phương trình hóa học là kỹ năng bắt buộc nhưng lại khiến nhiều học sinh lúng túng, nhất là với các phản ứng oxi hóa – khử có nhiều nguyên tố thay đổi số oxi hóa. Phương pháp thăng bằng electron là công cụ mạnh để giải quyết nhóm bài này.
Ý tưởng cốt lõi là tổng số electron mà chất khử nhường phải bằng tổng số electron mà chất oxi hóa nhận. Khi cân bằng được phần trao đổi electron, các hệ số còn lại sẽ được suy ra một cách logic.
Quy trình bốn bước
Trước hết, xác định số oxi hóa của các nguyên tố và tìm ra chất khử, chất oxi hóa. Tiếp theo, viết quá trình nhường và nhận electron. Sau đó, cân bằng số electron trao đổi bằng cách nhân hệ số thích hợp. Cuối cùng, đặt hệ số vào phương trình và kiểm tra lại số nguyên tử mỗi nguyên tố ở hai vế.
Một mẹo hữu ích là luôn cân bằng nguyên tố hiđro và oxi sau cùng, thường thông qua việc thêm phân tử nước. Với phản ứng trong môi trường axit hay bazơ, bạn cần lưu ý thêm ion H⁺ hoặc OH⁻ cho phù hợp.
Hãy luyện tập với các phản ứng quen thuộc như kim loại tác dụng với axit nitric hay phản ứng của thuốc tím. Khi đã thành thạo, bạn sẽ cân bằng được cả những phương trình dài chỉ trong vài phút.
